Open deuren – 5 missionaire lessen

[LEES IN 10 MINUTEN]

Na ruim vier jaar stopte ik op 1 augustus 2020 als missionair werker voor De Verbinding Hilversum. Ik wil graag vijf lessons learned met jullie delen die ik en medewerkers aan missionaire initiatieven deze jaren geleerd hebben. Ik noem de geleerde lessen ‘open deuren’. Als we de deur van de kerk open zetten en door die deur naar buiten gaan, zullen we ontdekken dat veel mensen buiten de kerk de deur van hun hart open of op een kier hebben staan om Jezus weer binnen te laten. Wij hoeven de mensen alleen maar op te zoeken met activiteiten waar we de deur wagenwijd open hebben staan. Voor alle mensen, van welke cultuur, gender of sociale status dan ook. Natuurlijk hadden jullie sommige lessen ook zelf kunnen bedenken. Ook in dat opzicht zijn sommige lessen dus ‘open deuren’. Waar dat het geval is hoop ik dat jullie de waarde ontdekken dat we sommige dingen over missionair werk nu niet alleen weten, maar ook in de praktijk hebben ervaren.

Jezus zegt: “Ik sta voor de deur en klop aan. Als iemand mijn stem hoort en de deur opent, zal ik binnenkomen, en we zullen samen eten, ik met hem en hij met mij.”
(Bijbelboek Openbaring, hoofdstuk 3 vers 20)

1. Bekend maakt bemind

Er was ooit een plan om als kerk een pandje te kopen in Hilversum Noord en van daaruit missionair te zijn. Nou weet ik niet of dat zo’n slecht idee was geweest, maar één van de voorstanders van dat plan toen zegt nu dat hij blij is dat dit niet is doorgegaan. De reden dat deze persoon daar anders over is gaan denken? De ontzettende positieve ervaringen die we opdeden door aan te sluiten bij mensen en organisaties die al in de wijk aanwezig waren. We zijn dus naar bestaande plekken gegaan: Lopes Dias – een mega uitgebreid buurthuis – en De Erfgooiersspeeltuin – een grote speeltuin waar mensen uit heel ’t Gooi hun kinderen af en toe een dagje laten spelen. Dit waren plekken waar de buurtbewoners al een vertrouwd gevoel bij hadden. En dat heeft vruchten afgeworpen. Binnen no-time leerden we veel mensen uit de wijk kennen en hadden we een positieve naam bij buurtwerkers vanuit lokale welzijnsorganisatie Versa Welzijn. Er gingen deuren open! We stemden bijvoorbeeld de dag af waarop wij een maaltijd gingen organiseren, zodat mensen niet hoefden te kiezen tussen onze maaltijd en bestaande buurtmaaltijden. Door de positieve reputatie en de goede samenwerking konden we een paar jaar op rij in Lopes Dias naar The Passion kijken, de laatste jaren zelfs met tientallen buurtbewoners in de centrale ontvangsthal. En dat terwijl er in Lopes Dias eigenlijk geen religieuze samenkomsten gehouden mochten worden. Bij de maaltijden in de Erfgooiersspeeltuin kwamen vanaf de derde keer al standaard meer dan 30 mensen, waarvan velen uit een van de omliggende straten… Mensen die blijkbaar wel in waren voor een mooie samenkomst bij hun om de hoek. De eerste ‘open deur’ is dus aanwezige buurtplekken en organisaties opzoeken, waarderen en betrekken bij je eigen plannen.

The Passion kijken in Woondienstencentrum Lopes Dias

2. Spreken is zilver, zwijgen is goud

We kunnen ook veel mensen geestelijk bereiken als we in gesprek echt naar ze op zoek gaan. ‘Waar zitten jullie?’ ‘Staan jullie echt zo negatief tegenover de kerk en tegenover God?’ ‘En hoe komt dat dan?’ ‘Zijn daar niet eigenlijk hele logische reden voor aan te wijzen?’ Door eerst te luisteren en open te zijn, zonder veroordeling, zijn er mooie relaties ontstaan. Er zitten soms best diepe obstakels en vooroordelen bij de mensen tegenover de kerk, christenen en God. Soms hebben mensen die gelovig opgegroeid zijn zoveel lijden meegemaakt dat ze hun vertrouwen in God zijn kwijtgeraakt. Ik geloof dat het goed is dat mensen dit een keer kunnen uitspreken in een veilige omgeving. Als we hierover het gesprek aangaan komen mensen ook in aanraking met mensen die op een andere manier met lijden in hun leven zijn omgegaan. En het verhaal van Jezus is het religieuze verhaal bij uitstek dat aandacht besteedt aan lijden. Na twee jaar buurtmaaltijd ontdekten we in Hilversum Noord al luisterend dat sommige mensen echt wel behoefte hadden aan gesprekken over zingeving en geloof. Als we de wijk meteen al in gestormd waren met een kerkdienst waren we deze mensen waarschijnlijk niet op het spoor gekomen. Maar door eerst te luisteren, de mensen op te zoeken op de plekken waar zij zijn, kwam in sommige gevallen de dichte deur naar God weer op een kier te staan. Het doet me denken aan die ene mens, die ook naar plekken ging waar de vrome kerkgangers eigenlijk niet meer kwamen, de huizen van tollenaars en hoeren en Samaritaanse dorpen. Het doet me denken aan hoe Jezus ons heeft opgezocht in de puinhoop van de wereld en ons niet veroordeelde, maar liet zien dat er grote liefde schuilt in het hart van God.

3. Samen sta je sterker

Nog zo’n open deur: Samen sta je sterker. Ja, logisch toch? Ik zou hier het liefst een paar verhalen vertellen uit de praktijk van mijn werk in de afgelopen jaren. Maar omdat sommige verhalen wat gevoelig liggen, hou ik het hier bij de lessen die ik uit deze ervaringen heb getrokken. Ik heb gezien hoe mooi het is als je als groep om noodlijdende medemensen heen kunt staan. Dat mensen bleven komen bij groepsactiviteiten betekende dat ze zich bij ons thuis begonnen te voelen. Als groep konden dat we het langer volhouden om anderen te steunen, alleen al door (ongepland) te rouleren in het aangaan van gesprekken met gasten die veel van je aandacht vragen. Bovendien droeg iedereen in persoonlijk contact weer op een andere manier iets bij aan de steun van deze mensen. Ik geloof dat onze onderlinge omgang de afgelopen jaren ervoor gezorgd heeft dat mensen zich echt welkom hebben kunnen voelen. We hoorden vaak van mensen terug dat ze de sfeer zo warm vonden. Dat is toch alleen iets dat je samen met anderen voor elkaar krijgt.

4. Buiten spelen is gezond

‘Missionair zijn? Laten we eerst de boel binnen de kerk maar eens op orde brengen.’ Deze of soortgelijke uitspraken hoorde ik nog wel eens als het over de noodzaak van missionair werk ging. Ergens begrijp ik dit soort vragen heel goed. We hebben als gemeente maar een beperkte energie-voorraad en we zijn in de kerk en in ons eigen leven drukbezette mensen. Door al die oproepen missionair te zijn komt er nog iets bij op de grote kerkelijke to do– lijst – naast belangrijke dingen als jeugdwerk en pastoraat – en drukt het als een schuldgevoel op ons als we niet aan onze belangrijke taken toekomen. Ik wil aan deze vragen dan ook zeker niet voorbij gaan.

Maar we moeten binnen en buiten ook niet tegen elkaar uitspelen. Een gezamenlijke missie versterkt de onderlinge saamhorigheid alleen maar. Ik heb de afgelopen jaren ervaren dat dit niet alleen maar mooie theorie is, maar dat het echt zo werkt in de praktijk. Op welke plekken is er op ontspannen wijze sprake geweest van prachtige integratie tussen leden van verschillende kerkstromingen? Juist, in de missionaire buurtinitiatieven! Omdat we elkaar vinden in liefde voor de buurt en verlangen om Jezus te laten zien aan mensen die hem niet kennen. En dan nog iets: Waar hebben sommige gemeenteleden een nieuwe kant van zichzelf ontdekt, hebben ze talenten kunnen ontwikkelen en hebben ze meer leren vertrouwen op dat God actief betrokken is op mensen hier op aarde, jullie raden het al… Bij de missionaire initiatieven! Een van de medewerkers in noord kwam helemaal los in de gesprekken met buurtbewoners. Ze genoot er zichtbaar van. Mensen die haar kenden zeiden dat ze haar helemaal zagen opbloeien. Wat een prachtig voorbeeld van hoe je een nieuwe kant van jezelf leert kennen door de deur van de kerk te openen, een stap naar buiten te zetten in het onbekende en mee te werken aan Gods missie.

Met woorden en daden

Ik hoor ook nog vaak de opmerking dat kerken het welzijnswerk moeten overlaten aan organisaties zoals Versa Welzijn. Wij moeten ons vooral richten op het getuigen van het evangelie. Je zou zelfs vanuit de Bijbel kunnen inbrengen dat als het al gaat om goede daden doen, dat het vooral gaat om de onderlinge liefde binnen de gemeente. Dat je daarmee laat zien wie God is. Ik ben het er helemaal mee eens dat het gaat om het getuigen van het Evangelie. De grote uitdaging waar de kerk vandaag tegen aanloopt is alleen de vraag: Wie ziet onze onderlinge liefde nog? Wie luistert er nog naar ons getuigenis? De drempel naar de kerkdienst op zondag is voor veel mensen te hoog. Wie nu wekelijks het evangelie horen hebben dat waarschijnlijk al hun hele leven elke zondag gehoord. Het is tijd dat we manieren vinden om het goede nieuws van Koning Jezus weer aan al die andere mensen te laten horen! Daarom is het nodig dat we experimenteren met nieuwe vormen van kerk-zijn, dat we op avontuur gaan en als kerk aanwezig zijn op plekken waar de mensen vandaag de dag wel komen. En ja, vaak is dat op de plekken waar wat te halen valt, waar er voorzien wordt in behoefte van de mensen. Is al dat werk tegen eenzaamheid en armoede dan een simpele truc om mensen te bereiken? Hebben we dus toch een dubbele agenda? Nee, zeker niet!

Het getuigen van het evangelie is oorspronkelijk het getuigen van het koningschap van Jezus. Dit is in de Bijbel nooit alleen een boodschap van woorden geweest. In de Bijbel gaat de verspreiding van het Evangelie gepaard met zichtbare wonderen en tekenen van dat nieuwe rijk: genezing, bevrijding, herstel. We zijn in onze traditie verlegen met wonderen doen, maar ik geloof dat er ook heling plaatsvindt als wij echt luisteren naar mensen, mensen aan elkaar verbinden en eten uitdelen aan de armere mensen. Onze inzet tegen eenzaamheid, armoede en onrecht gaat om geloofwaardigheid, alsof we met onze daden bewijzen: Deze koning heeft jullie echt iets te bieden! En deze koning is sterker dan de machten van egoïsme, machtslust, individualisme en ongelijkheid die lijken te heersen in de samenleving. Bovendien weten mensen meteen wat het verkiezingsprogramma van die nieuwe koning is: Shalom, echte vrede en redding voor alle mensen. De diaconale praktijken kunnen dus niet los gezien worden van het brengen van het goede nieuws van Koning Jezus. Evangelisatie kan niet los gezien worden van het strijden tegen onrecht en eenzaamheid. Onze daden maken onze boodschap geloofwaardig en onze daden zijn onderdeel van onze boodschap. Trouwens, het zou natuurlijk gaaf zijn als we op missionaire plekken ook weer wonderen gaan zien, als onderstreping van de kracht van Jezus en als hoop en bewijs voor de komst van zijn nieuwe wereld!

Onze daden zijn verweven met de aankondiging van Gods nieuwe wereld. Een voorbeeld uit de praktijk van Hilversum Noord: Bij Verbinding in Noord spraken wij zondagochtend over hoe God in Jezus naar ons toegekomen is, over hoe hij trouw is en hoe ons vol liefde op weg wil helpen. Als ik dat soort dingen zei in mijn preekjes had ik soms te neiging om naar ons werk te wijzen: Kijk maar, in ons werk wordt toch zichtbaar dat God jullie heeft opgezocht. Toen wij een buurthuis binnenstapten en relaties met mensen aangingen zijn we toch een levend bewijs dat God mensen zoekt en met mensen een relatie aan wil gaan. Waar wij met een maaltijd en een warme sfeer present zijn om gasten te ontvangen, laten we toch zien dat God zelf de mensen genoeg te eten en verbinding met anderen wil geven. Hier wordt duidelijk dat wij als getuigen ambassadeurs zijn van dat nieuwe Koninkrijk van Jezus. De daden van de kerk representeren bij de mensen wie God is. Het doet er dus toe wat wij de mensen te bieden hebben. Het enige dat wij naast onze goede daden nog hoeven te vertellen is dat dit alles niet door ons gegeven wordt, maar dat wij zijn gekomen namens een Koning. En dat wij de brede uitnodiging van deze Koning meenemen voor alle mensen om ook in zijn nieuwe wereld te komen wonen. Het is aan de mensen of ze deze God en deze koning beter willen leren kennen. Maar de boodschap over zijn nieuwe rijk is duidelijk en de uitnodiging staat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: