Eindelijk thuis (De verloren zoon)

[LEES IN 6 MINUTEN]

“De vader zag zijn zoon al vanuit de verte aankomen. En meteen kreeg hij medelijden. Hij rende naar zijn zoon toe, sloeg zijn armen om hem heen en kuste hem.”

Lezen: Het Evangelie van Lukas Hoofdstuk 15 vers 11-32

Rembrand van Rijn heeft een schilderij van dit verhaal gemaakt. Wie kent dit schilderij? Voor de mensen die het niet kennen, welk deel trekt de aandacht? En welke details vallen op?

De jongste zoon
In het verhaal en op dit schilderij zie je verschillende personen. Laten we deze personen gewoon eens één voor één bij langs gaan. In het verhaal lezen we over een jongste zoon die voordat de vader is overleden zijn erfenis wil hebben en het geld gebruikt om te vertrekken. Naar een ver land. Alles achter te laten. Wat bewoog deze jongste zoon om te vertrekken? Misschien was hij onrustig geworden thuis. Was hij het zat om zich aan te passen aan de verwachtingen van anderen. Misschien zocht hij gewoon naar vrijheid. Ik heb wel eens gehoord dat oudste zonen vaak meer op hun vader willen lijken en dat jongste zonen meer zich willen afzetten tegen hun vader. Misschien was het zo’n soort opstandigheid. De jongste zoon verzette zich tegen het normale leven dat voor hem lag. Hij was altijd de tweede geweest, achter zijn grote broer. En nu worstelde hij zich los en verbrak de verbinding met zijn vader. Hij koos zijn eigen weg.

Jezus besteedt in dit verhaal maar een zin aan wat er dan gebeurt: In dat verre land gaf de jongste zoon al zijn geld uit aan een leven vol plezier. Alsof het er in het verhaal niet echt veel toe doet wat de jongste zoon allemaal deed met zijn geld. Jezus staat niet uitgebreid stil bij alle keuzes die deze zoon daar maakte. De nadruk in dit verhaal ligt niet op wat deze jongen allemaal goed of fout deed. Het punt is meer dat deze zoon op een doodlopende weg was beland. Hij liep vast. Zijn zoektocht naar vrijheid en geluk veranderde in een scene uit een dramafilm: hij kreeg zo’n honger dat hij zelfs het varkensvoer wel op wilde eten.

In een wereld zonder hoop, een wereld zonder vergeving of zonder tweede kansen, zou het verhaal nu afgelopen zijn. Onze samenleving kan soms zo hard zijn. Dat je in de bijstand terecht bent gekomen, is je eigen schuld. Had je maar beter je best moeten doen. Andere keuzes moeten maken. Dat je weinig contact meer hebt met je vrienden, familie, je kinderen, is aan jezelf te wijten. Er spreekt weinig hoop uit zulke oordelen. Maar dit verhaal is anders. In dit verhaal is er zelfs op het diepste punt nog een sprankje hoop. De zoon besluit weer terug te keren naar zijn vader.

 De oudste zoon
Op het schilderij zie je aan de rechterkant ook de oudste zoon staan. Zie je hoe hij op zijn vader lijkt. Zo’n mooie rode mantel? De baard. Deze oudste zoon had er altijd voor gekozen dichtbij de vader te blijven. Een echt voorbeeldfiguur. Maar ondanks dat hij zo dichtbij zijn vader was gebleven, was hij toch de verbinding met de vader kwijtgeraakt. Het kan zijn dat je leven tot nu toe aardig verlopen is. Je herkent niet zo’n dieptepunt zoals de jongste zoon heeft meegemaakt. Maar ondanks dat je leven er aan de buitenkant tip top in orde uitziet, kun je van binnen in de knoop zitten. Een knoop die voor anderen onzichtbaar is. En misschien is het ook voor de oudste zoon zelf wel veel moeilijker toe te geven dat ook zijn leven in de knoop is geraakt.

Wat er van binnen zit, komt een keer tevoorschijn. In het verhaal zien we ineens een boze man tevoorschijn komen, vol wrok en bitterheid: Ik werk nu al heel veel jaren voor u. En ik heb altijd gedaan wat u van mij vroeg. … Nu komt die zoon van u thuis en voor hem slacht u het vetste kalf! Woedend is hij. Ook hier lijkt de verbinding tussen vader en zoon verbroken.

Henri Nouwen schreef een boek over dit verhaal en schilderij. ‘ Eindelijk thuis’. In dat boek schrijft hij hoe hij zich herkent in de jongste zoon, maar ook in de oudste. Henri Nouwen schrijft over hem:

“Wanneer ik aandachtig luister naar de woorden waarmee de oudste zoon zijn vader aanvalt – woorden vol eigendunk, zelfmedelijden en jaloezie – hoor ik een klacht die veel dieper gaat. Het is de klacht die voortkomt uit het gevoel: ik heb nooit ontvangen wat ik verdiende. Deze klacht komt op ontelbare subtiele en minder subtiele manieren tot uitdrukking. Deze klacht is de harde kern van de menselijke wrok: ‘Ik deed zo m’n best. Ik werkte zo lang en zo hard. Toch heb ik niet ontvangen wat anderen zo gemakkelijk krijgen zonder hun best ervoor te doen. Waarom bedanken de mensen me niet? Waarom nodigen ze me niet uit? Waarom respecteren ze me niet? Waarom zijn ze wel bekommerd om hen die het leven zo licht en zo nonchalant opvatten?'” (Blz. 80)

Deze zoon is net zo goed vastgelopen. Maar dan van binnen. Van binnen is hij verbinding met de vader kwijtgeraakt. En in tegenstelling tot het verhaal over de jongste zoon, eindigt dit verhaal met een open einde. Wat zal de oudste zoon doen, na het antwoord van zijn vader? Je ziet het op het schilderij. De oudste zoon staat rechts. Hij kijkt neer op de jongste zoon. Er zit afstand tussen hem en de vader. Er zit geen beweging in hem. Wat zal hij doen? Dit verhaal van Jezus wordt vaak ‘de verloren zoon’ genoemd en dan wordt vaak de jongste zoon bedoeld. Maar eigenlijk gaat het over twee verloren zoon.

De vader
De derde persoon uit het verhaal is de vader zelf. Eigenlijk zou het verhaal naar hem genoemd moeten worden. Want zowel het verhaal over de jongste zoon, als over de oudste zoon eindigt namelijk met een reactie van de vader. De jongste strompelt naar huis. Hij voelt zich niet meer waardig, hij schaamt zich en van binnen bereidt hij zich voor op het oordeel van de vader. Maar als hij weer thuiskomt wordt hij volledig verrast door de liefde van de vader. De vader is altijd op hem blijven wachten. Hij ziet hem al vanuit de verte aan komen lopen en rent naar hem toe. De zoon stamelt zijn schuldbelijdenis, maar de Vader lijkt er niets van te willen weten. Het gaat hem niet om alle fouten en verkeerde keuzes van de zoon. Het gaat erom dat zijn zoon weer thuis is gekomen. Het gaat niet om wat je allemaal goed of fout hebt gedaan. Het gaat erom dat je weer thuis bent gekomen. De vader heeft de zoon laten gaan, zo geeft hij ons ook alle ruimte voor onze zoektochten, maar hij blijft altijd op ons wachten en is overweldigt door blijdschap als we weer thuis willen komen bij hem. Dat aanbod staat altijd. Ook voor de oudste zoon.

In wie herken jij je het meest? Voel jij je verbonden met een God die ontzettend veel van je houdt. Kun jij daar zo zitten, je hoofd verborgen in de schoot van God, veilig en gezien? Of sta je nog meer op een afstand te kijken? Dit verhaal nodigt je uit om niet te kijken naar je eigen prestaties zoals de oudste zoon of niet vast te blijven zitten in waar het mis is gegaan in je leven zoals de jongste zoon. Jezus laat in dit verhaal zien wie God is. God is een vader vol liefde. En wie je ook bent en waar je ook bent, je bent welkom om binnen te komen, met hem feest te vieren en zijn liefde te ontvangen.

Muziek: Blof – Omarm me
Lied: Opwekking 136 – Abba Vader
Schilderij: Rembrandt – De terugkeer van de verloren zoon
Boek: Henri Nouwen – Eindelijk thuis

Martijn Dreschler – Verbinding in Noord, 8 oktober 2017 (Erfgooiersspeeltuin, Hilversum)

One thought on “Eindelijk thuis (De verloren zoon)

  1. Deze gelijkenis spreekt mij erg aan. Ik heb het meer te doen met de oudste zoon dan de jongste.
    Het boek van Henri Nouwen hebben we thuis. Prachtig boek. Ik heb er ook wel mooie preken over gehoord.
    Wat we ook fout doen, onze Hemelse Vader staat ons met open armen op te wachten.

    P.S. Heb je de beide Vaderhanden gezien?

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: