Chris Wright – The Mission of God (2006)

[LEES IN 12 MINUTEN]

Missionair zijn is geen activiteit, het is de essentie van kerk-zijn. De afgelopen jaren gebruikte ik deze oneliner herhaaldelijk als ik in De Verbinding Hilversum sprak over missionair gemeente zijn. Iemand die deze missionaire focus van de kerk haarfijn uitlegt is Chris Wright. Hij laat zien dat de hele Bijbel een missionair boek is. Het is prachtig om te zien hoe hij lijnen trekt vanuit het Oude Testament, via Jezus, naar ons. Ook een aanrader dus als je niet goed weet wat je aan moet met het Oude Testament. Hieronder de uitgebreide samenvatting en een korte discussie en review.

Part I

De mission van Gods volk is volgens Wright de participatie aan Gods mission in de geschiedenis om Zijn schepping te redden. Wright betoogt eerst de waarde van een missiologische hermeneutiek als plattegrond om de Bijbel te verstaan. Ten eerste omdat zo de Bijbel, OT en NT, recht wordt gedaan. De hele Bijbel is zowel christologisch als missiologisch en is aan de ene kant een middel in Gods missie met de wereld en Gods missie is aan de andere kant de reden waarom de Bijbel bestaat. Missiologische hermeneutiek is ten tweede belangrijk omdat het oog heeft voor zowel het indicatief als het imperatief van Bijbelse autoriteit. Autoriteit moet je namelijk niet verstaan in termen van hoe het eigenlijk hoort, maar in termen van wat de realiteit is. Wat missie betreft betekent dit dus niet: heb God lief en je naasten lief, maar dat de realiteit is dat God ons lief heeft en God iedereen lief heeft. Dit theocentrische perspectief is Gods missie in plaats van onze opdracht. In het kader van Gods missie krijgen respectievelijk de missie van de mensheid, Israël, Jezus en de kerk hun juiste betekenis.

Part II

In het tweede deel gaat Wright vervolgens dieper in op Gods missie met de schepping. Hij laat zien hoe God zijn transcendente uniciteit bekend heeft gemaakt aan het volk Israël doordat ze Zijn genade en oordeel in eigen geschiedenis hebben ervaren in Gods woorden en daden. De Exodus uit Egypte en de terugkeer uit Ballingschap zijn daarin de belangrijkste historische gebeurtenissen waarin God zich openbaart als de God die onvergelijkbaar is met andere goden, als soevereine Koning die eigenaar en heerser is over heel de Schepping, en als unieke transcendente God JHWH die ver uitstijgt boven alles en iedereen. JHWH is de God van heel het universum. JHWH bewijst in de ballingschap juist groter te zijn dan Zijn eigen volk door de militaire macht van een ander volk te gebruiken om Zijn eigen volk te oordelen. God maakt zijn soevereiniteit over de geschiedenis niet alleen bekend op het battlefield met wapens maar vooral in de law court door zijn Woord. De reden hiervoor is dat God handelt omwille van Zijn eigen Naam. Hij maakt Zich aan Zijn eigen volk bekend in alles wat Hij deed voor en tegen Israël. Doordat Israël dit heeft ervaren is het hun missie om te getuigen, niet van het verhaal van de sterkste God, maar van de God waarvan woorden en daden overeenstemmen. Ook in ballinschap voert God door Zijn volk zijn missie uit. Daar krijgen ze opdracht om te settelen, shalom te zoeken voor de stad en te groeien. Het volk wordt geroepen om van slachtoffer visionair te worden. Uiteindelijk zullen Israëls vijanden verslagen worden en Gods volk gered worden. Alle volken zullen JHWH kennen zoals Israël Hem heeft leren kennen. Zoals JHWH bekend is geworden als Schepper, Heerser, Rechter en Redder maakt Jezus zich in het NT ook bekend. Het geloof in Jezus als God betekent voor missie dat God zich nu door Jezus wil bekendmaken aan alle volken en dat het Evangelie het kennen van God naar alle naties verspreid. De apostel neemt nu de priestertaak op zich om God bekend te maken. Wright ziet drie zaken die Bijbels monotheïsme belangrijk maken voor missie. Allereerst wil deze God zich bekend maken. Omdat als we Hem kennen we als mens tot vervulling komen, omdat alleen deze God goed is voor de mens en omdat Zijn wil om Zich bekend te maken de bron van onze missie in de wereld is. Ten tweede gaat Bijbels monotheïsme samen met christologische strijd en weerstand. Het getuigenis van Jezus alleen is Heer moet blijven klinken anders zal de wereld de enige God vergeten. Ten derde omdat monotheïsme ten diepste gericht is op de aanbidding van God door alle volken, wat ook de kern van de missie is. Gods strijd tegen afgoden is een essentieel onderdeel van Gods missie, omdat afgoden regelrecht tegen Zijn glorie en Zijn reddingsplan ingaan. Ons doel is niet overwinnen, maar mensen dienen en liefhebben, en het Goede Nieuws van Zijn overwinning verspreiden.

Part III

Paulus gaat in discussie over besnijdenis bij nieuwe christenen terug op Gods belofte aan Abraham, dat door geloof, alle volken gezegend zullen worden. Hij gaat daarmee verder terug dan de Joodse christenen die Mozes aanhalen. De redding voor alle volken is het kader van de hele Bijbel, het antwoord op de vraag wat God kan doen aan de ellende van de mens. Gen 3-11 is de probleemstelling waarvoor de oplossing in gen 12 tot openbaring 22 wordt gegeven. Abraham en Sarah. De hoop is bijna vervlogen want de belofte aan Sem geldt voor hen, maar zij kunnen geen kinderen krijgen. Maar net als in Gen 1,3 staat hier ook: En God sprak. Hij begint iets nieuws. De belofte aan Abraham is eigenlijk de “Great Commission” voorafgaand aan Mattëus. Onze missie is voor alles: “Go… And be a blessing.” Deze zegen is een belofte van creatuurlijke vruchtbaarheid en overvloed, ook voor Ismaël en andere volken, maar krijgt een verdergaande dimensie bij Israël omdat zij Gods trouw en redding in de Exodus en zijn zorg, bescherming, vergeving, openbaring van Zijn naam, de Wet en nabijheid door tabernakel en offercultus en de gave van het beloofde land zullen mogen ervaren. De zegen bestaat ook uit een creatuurlijke en relationele dimensie: in het kader van de relatie met God is er voorspoed. In het kader van gehoorzaamheid is er zegen. Deze zegen is voor alle volken in en door Abraham. Als zij erkennen/belijden dat deze zegen door Abraham en Abrahams God voor hen is, dus niet passief.

Paulus gaat in discussie over besnijdenis bij nieuwe christenen terug op Gods belofte aan Abraham, dat door geloof, alle volken gezegend zullen worden. Hij gaat daarmee verder terug dan de Joodse christenen die Mozes aanhalen. De redding voor alle volken is het kader van de hele Bijbel, het antwoord op de vraag wat God kan doen aan de ellende van de mens. Gen 3-11 is de probleemstelling waarvoor de oplossing in gen 12 tot openbaring 22 wordt gegeven. Abraham en Sarah. De hoop is bijna vervlogen want de belofte aan Sem geldt voor hen, maar zij kunnen geen kinderen krijgen. Maar net als in Gen 1,3 staat hier ook: En God sprak. Hij begint iets nieuws. De belofte aan Abraham is eigenlijk de “Great Commission” voorafgaand aan Mattëus. Onze missie is voor alles: “Go… And be a blessing.” Deze zegen is een belofte van creatuurlijke vruchtbaarheid en overvloed, ook voor Ismaël en andere volken, maar krijgt een verdergaande dimensie bij Israël omdat zij Gods trouw en redding in de Exodus en zijn zorg, bescherming, vergeving, openbaring van Zijn naam, de Wet en nabijheid door tabernakel en offercultus en de gave van het beloofde land zullen mogen ervaren. De zegen bestaat ook uit een creatuurlijke en relationele dimensie: in het kader van de relatie met God is er voorspoed. In het kader van gehoorzaamheid is er zegen. Deze zegen is voor alle volken in en door Abraham. Als zij erkennen/belijden dat deze zegen door Abraham en Abrahams God voor hen is, dus niet passief.

Het doel van God is universele zegen voor alle volken en de middelen historisch particulier door Abraham en zijn nageslacht. In het OT is hierbij steeds de houding van andere volken ten opzichte van Israel van belang en gaat het erom dat de volken de God van Israël zullen erkennen. De zegen wordt in de psalmen gekoppeld aan het koningschap van David en in eschatologish perspectief de regering van God zelf. Jezus wordt in het NT vervolgens geïntroduceerd als erfgenaam van zowel de belofte aan Abraham als aan David. En in Profeten wordt zelfs gezegd dat de ontvangers van de zegen van Abraham nu ook zelf tot zegen worden! Jeremia en Ezechiël maakt nu ook de sprong naar de link tussen de ongehoorzaamheid en nodige bekering van Israël waardoor God doorkan met zijn zegen voor alle volken. De ongehoorzaamheid van Israel houdt dus Gods zegen voor alle volken tegen. Ook in het NT komt in de Evangeliën en bij de brieven de zegen van Abraham steeds terug. Conclusie is dat de Bijbel in zijn geheel verhaalt van de universele God en zijn universele missie aangekondigd aan Abraham volbracht in anticipatie door Christus om in de nieuwe schepping voltooid te worden.

De exodus van Israël uit Egypte is een paradigma voor Gods universele bevrijdingsplan. In de exodus wordt God gemotiveerd door het hulpgeroep van zijn volk en doordat Hij zich aan het verbond met de voorvaders wil houden. God treedt als losser op. Dat wil zeggen: Hij zet Israel in familierelatie tot zichzelf, door middel van een krachtige interventie tot effectief allesomvattend herstel: op politiek, sociaal, spiritueel en economisch gebied. Spiritueel betekent dat hij zijn volk tot kennis, aanbidding en dienst voor hem leidt. Dit is dus het paradigma voor Gods missie, en dus voor onze missie als deelnemers in het reddingsplan. Exodus was Gods idee van bevrijding. Jubeljaar was Gods idee van herstel. Beide zijn holistisch: economisch, politiek, sociaal en spiritueel. Jubeljaar als paradigma betekende zowel bevrijding als herstel, zowel verlossing als terugkeer. Jubeljaar was, in onderscheiding van verlossing, een functionelere voortzetting van de ingezette verlossing en was bedoeld voor het overleven en de welvaart van de households/families in Israel en ter voorkoming dat enkelingen alle rijkdom en land in handen kregen.

Over ethiek en missie wil Wright paradigmatisch op zoek naar principes achter OT wetten. Economisch laat de Bijbel zien dat heel de aarde van God is en aan mensen gegeven om als rentmeesters te beheren. De jubilee is dus universeel geldig ter voorkoming van dat enkelingen de rijkdom en land in handen krijgen of staatsvormen waarin families geen eigen land meer hebben. Jubeljaar is geen herverdeling maar een herstel van hoe het altijd al had moeten zijn. De mogelijkheid en benodigdheden voor families om weer zelfvoorzienend te zijn. Jubeljaar kreeg in het OT al een eschatologische betekenis naar het herstel dat God zal komen brengen. Jezus begint zijn optreden met verkondiging dat jubeljaar is begonnen. Zijn spreken over vergeving gaat zowel over spirituele als materiële schuld. Jubeljaar is een symbool van hoop voor de toekomst als ethische aanspraak voor het heden. De vroege kerk gaat ook niet zitten wachten op volkomen herstel maar gaat actief jubeljaar kenmerken in praktijk brengen. Toekomstige hoop is een tegenwoordige realiteit geworden in de vroege kerk in een combi van evangelische verkondiging van de apostelen, en zichtbare sociale en economische aantrekkingskracht in de gelijkheid binnen de gemeente. 

Wright voert vervolgens pleidooi dat de evangelische nadruk van Jezus en Paulus in NT niet betekent dat sociaal en economisch niet nodig is in missie. Nee, NT is een voortzetting en uitbreiding van het OT. Daarom ook OT wetten  over sociaal en economische gerechtigheid, persoonlijke en politieke integriteit en compassie voor de armen als paradigma voor onze gemeenschap en samenleving toepassen en gehoorzamen! Voor ieder mens! Met uitzondering van de wetten die met uitleg beëindigd worden zoals offercultus en reinheids- en voedselwetten. Holistische missie vanuit holistische lezing van de Bijbel! In het centrum van missie en geloof staat het kruis. “The cross was the unavoidable cost of God’s total mission” Gods doel/missie hiermee was: 

  • Zonde gestraft en zondaars vergeven
  • Vernietigen van het Kwaad en bevrijding van mensen
  • Vernietigen van de dood en eeuwig leven brengen
  • Vijandschap tussen elkaar en me God verzoenen
  • Het helen en verzoenen van zijn hele schepping.

Vraag is nog of evangelisatie boven en voor sociaal en economisch uitgaat. Maar Wright stelt dat dit het ultieme doel is, niet het eerste of de voorkeur heeft. In holistische redding wordt juist het evangelische bewerkstelligd. En vanwege onze beperkte tijd en gaven als individu gaat erom dat de kerk als geheel ook geheel Gods missie in al haar dimensies weerspiegelt. Ieder met eigen gaven als lid van een geheel.

Part IV

Deze aarde en ieder mens is van God, een schepping die intrinsiek goed is omdat God haar goed noemt. We kunnen God liefhebben door te houden van wat God liefheeft. Dit heeft missiologische gevolgen voor onze omgang met heel de schepping. Als heel de aarde van God is betekent dit ook dat we nergens kunnen gaan waar God niet is. Gevolg is dat missie niet alleen onder Gods gezag gebeurd, maar ook nog eens door Hem beschermd, opgevoed en gegarandeerd wordt, omdat het gericht is op zijn eigen bezit. Een ander belangrijk motief is dat het doel van heel de schepping de glorie van God is, zoals uitgedrukt in de Westminster Confessie. We worden als bewoners van Gods huis dagelijks geconfronteerd met Gods aanwezigheid in de schepping, wat betekent dat als we door het Evangelie God weer leren kennen, ook een radicale andere blik op de schepping krijgen. Naast het Bijbelse feit dat het Gods goede schepping is, is het ook belangrijk stil te staan bij dat God de hele schepping wil bevrijden van het kwaad en de zonde, maar dat de aarde hierin wel bewaard wordt. De profetische teksten in het OT zijn niet alleen maar om de toekomst te voorspellen, maar juist om het transformerende handelen en morele vervulling in het heden aan te moedigen. De grote uitputting van de aarde die vandaag de dag plaatsvindt maakt zorg voor de Schepping een uiterst belangrijk punt op de agenda van christelijke missie. Deze zorg voor de schepping moet voortvloeien uit de liefde en gehoorzaamheid aan God en hiermee vervullen we onze taak als priester en koning voor de aarde. Ook onze motivatie voor missie wordt op de proef gesteld, omdat het nu niet meer alleen om mensen gaat, maar vanuit Gods perspectief bezien, om heel de schepping! Juist in deze tijd onderscheidt de kerk zich als een profeet, door uit te blinken in goede zorg voor de schepping.

Als beeld van God heeft ieder mens in zich een antenne voor het roepen van God, en hebben we ook een verantwoording tegenover onze Maker. De mens als Gods beeld betekent ook alle mensen gelijk zijn en dat alle mensen waardig zijn. We zijn als mens ook met een taak op deze wereld gezet: “To rule over, to keep and to care for the rest of creation.” (425) En als man en vrouw naar Gods beeld betekent dat we geschapen zijn in een relatie en onze zending houdt dus niet alleen herstel van verbinding met God in, maar ook herstel van menselijke relaties met elkaar. Dat de mens in opstand is gekomen heeft invloed op ons hele mens-zijn: spiritueel kwam er bij Eva twijfel aan de waarheid en goedheid van God, mentaal aanbad Eva de geschapen vrucht op rationeel, esthetisch en intellectueel gebied. Ze gebruikte al het mooie wat ze had gekregen niet meer richting God, maar richting iets wat God verboden had. De richting is verkeerd, maar het geschapene zelf niet. Fysiek zondigde ze door te handelen en te eten. Sociaal werd de hele zonde ook nog eens gedeeld met Adam. Dit betekent voor de mensheid dat:

  • Spiritueel zijn we vervreemd van God, bang voor zijn Aanwezigheid, en wantrouwend tegenover zijn waarheid, vijandelijk tegenover zijn liefde.
  • Rationeel, gebruiken we onze hersenen om zonde te rationaliseren, anderen te beschuldigen en onszelf te verontschuldigen.
  • Fysiek zijn we gestraft met de dood, en lijden onder ziekte en gebreken in het leven zelf. Ook onze omgeving lijdt hieronder.
  • Sociaal, zijn we als mens totaal gefragmenteerd, door boosheid, jaloezie, geweld en moord.

De zonde van de mens doortrekt vervolgens ook heel de samenleving (horizontaal) en geschiedenis (verticaal). Dit betekent dat we in onze missie oog moeten hebben voor de context in tijd en ruimte waarin het kwaad zijn plek heeft gekregen. Dit helpt ons om het Goede Nieuws te brengen op een manier die past bij die context. Daarnaast is door de zonde van de mens heel onze omgeving, heel de aarde vervloekt en doortrokken met zonde. Als een verschrikkelijk beeld van het kwaad in de wereld noemt Wright Aids/HIV virus. In missie gaat het erom dit kwaad ook in al haar facetten te benaderen, afhankelijk van de roeping die je ook zelf ontvangen hebt.

In de Wijsheidsliteratuur in de Bijbel kunnen we leren hoe we een openheid krijgen richting de hele aarde en de hele mens(heid), en zo ook een internationale brug sloegen naar andere volken. Het gaat over issues die voor alle volken hetzelfde zijn, namelijk familie, huwelijk, ouderschap, vriendschap, werk en communicatie enz. Ook laat deze literatuur zien dat Bijbelse ethiek universele implicaties heeft omdat alle mensen naar Gods beeld geschapen zijn en alle mensen in zonde gevallen zijn. Tot slot laat Wright zien dat Wijsheidsliteratuur leert om nederig en bescheiden te zijn in het aandragen van oplossingen voor mensen om ons heen, zoals in het boek Job. De climax van de Bijbelse boodschap is dat de volken zullen delen in Israëls identiteit door deel uit te maken van Gods stad, door gezegend te zijn met Gods redding, door geaccepteerd te zijn in Gods tempel, bij Gods naam genoemd worden, en samengekomen zijn met Gods volk. In Jezus Christus in het Nieuwe Testament en in de verhalen over de vroege kerk zien we deze dingen in vervulling gaan.

Discussie

Toegepast op de situatie in hedendaags West-Europa is de rol van Gods volk in ballingschap volgens Wright een interessante gedachte. De christelijke godsdienst is door modernisering  verdwenen uit alle domeinen van de samenleving en teruggedrongen in het krimpende domein van de religie. Maar deze ballingschap van de kerk is nodig voor zowel kerk als samenleving om te gaan inzien dat God niet gebonden is aan de christelijke godsdienst. God is de God van elk domein van de samenleving, ook als christelijke godsdienst niet meer in die domeinen bedreven kan worden. Wat is er gebeurd? De kennis over Gods schepping is enorm toegenomen en de wetenschap verwondert zich over de complexiteit en orde van de werkelijkheid. De kerk heeft Gods handelen, net als Israël, beperkt en op zichzelf toegepast. De kerk in West Europa moest daarom wel haar vaste grond verliezen, omdat nu pas zichtbaar wordt hoe God in heel zijn schepping, in alle domeinen van de samenleving aan het werk is. Het probleem is niet dat God zich niet laat zien, het probleem is alleen nog dat de mensen de werkelijkheid niet meer aan God toeschrijven. Wright zegt dat God zich overal geopenbaard heeft. Zegt Hij niet dat Hij allerlei volken een eigen land heeft gegeven? Alleen Israël is uitverkoren om de God achter deze handelingen te kennen en bekend te maken. Wij moeten dus vanuit deze positie sound theology beschrijven, hoe God in elk domein van de samenleving aan het werk is, zoals Hij allang heeft laten zien in de Bijbel. Niet meer in termen van collectief of geloven op het onzichtbare, maar in de Schepping en in de aanwijsbare geschiedenis laat God zich zien. Door de orde in de natuur, de inzichten in gedragswetenschappen en alle nieuwe kennis te verbinden aan het verhaal van de Bijbel zullen mensen de God boven de werkelijkheid weer gaan erkennen. De kerk verspreid zich als vreemdeling in elk domein van de samenleving. Ik daag christelijke psychologen, sociologen en antropologen rechters, historici, scheikundigen, natuurkundigen, biologen en musici uit om in hun domein het verhaal van Jezus te laten horen. Zo zal God niet alleen geografisch in heel de schepping gekend worden maar ook in alle dimensies van deze schepping.

Review

In een tijd waarin mensen, ook theologen, het moeilijk vinden om het Oude Testament nog toe te passen – het gaat ten slotte om Jezus Christus – levert Wright een uitstekende Bijbelse hermeneutiek die het Oude Testament weer de aandacht geeft die het zou moeten krijgen.  Juist bij het zoeken naar je eigen identiteit is de beschrijving van je levensverhaal zeer belangrijk. Misschien is het individuele verhaal voor christenen, waarin wij onze identiteit kunnen vinden, het levensverhaal van de persoon Jezus Christus. Maar het christelijke levensverhaal, het verhaal van de kerk, is het verhaal van het volk Israël, dat we kunnen lezen in het Oude Testament. Het is niet zo gek dat we niet meer weten wat we hier in Europa doen, als we alleen nog maar het individuele verhaal van Jezus bekijken, en het collectieve verhaal van Israël buiten beschouwing laten. Wright’s boek levert dus een waardevolle bijdrage aan het zoeken naar de identiteit van de kerk in Europa. Wij moeten weer leren dat God zich bezig houdt met de wereld, met de kerk, en met ons individuele leven. Hoe leren we dat? Door te kijken naar de individuele verhalen in de Bijbel, de collectieve verhalen in de Bijbel, en de wereldwijde focus van de Bijbel. Aan deze drie aspecten geeft Wright uitgebreid aandacht.

Als het over missie gaat neigen veel mensen de metafoor van een oorlog te gebruiken. Wright heeft er juist moeite mee militaire terminologie te gebruiken om Bijbelse missie en autoriteit mee uit te drukken. Daarbij schetst hij in mijn ogen wel een eenzijdig beeld van militaire terminologie. De belangrijkste vraag in de bevelvoering in het Nederlandse leger is namelijk de vraag naar het oogmerk van de commandant. Als lagere commandanten het oogmerk van de commandant begrijpen en voor ogen houden in de uitvoering van hun missie, schept dit ruimte en vrijheid in de wijze waarop gehandeld moet worden. Het belangrijkste aspect blijft altijd het grotere plaatje, de veranderingen die op politiek-strategische niveau plaatsvinden. De militaire nadruk op het oogmerk van de commandant drukt volgens mij juist erg goed uit wat het betekent om als kerk deel te nemen in Gods missie met de veel grotere werkelijkheid. De zaak van Gods Koninkrijk staat voorop. Niet mijn wil, maar Uw wil geschiede.

Martijn Dreschler – Master Missionaire Gemeente, 2 juli 2015 (Kampen)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: